Szlaki piesze

Trasa szlaku: Iława – Siemiany
Długość: 24.80 km
Znak / kolor: [niebieski]
Administrator: Oddział Warmińsko – Mazurski PTTK;
Opis: Malowniczy szlak pieszy prowadzą z miasta Iława lasami wzdłuż brzegu jeziora Jeziorak, do wsi letniskowej Siemiany.
W większości przebiega przez Park Krajobrazowy Pojezierza Iławskiego.
 Bez tytułuTrasa szlaku: Mrągowo – Mrongoville – jez. Czarne – Szestno
Długość: 8.20 km
Znak / kolor: [czarny]
Administrator: Mrągowskie Centrum Informacji Turystycznej.

Opis: Szlak pieszy czarny prowadzi z Mrągowa do pobliskiej miejscowości Szestno. W miejscowości Szestno znajdują się bardzo ciekawe atrakcje do zwiedzania: dwór, ruiny zamku i kościół z zabytkowym cmentarzem. Na trasie szlaku znajduje się także Miasteczko Westernowe Mrongoville. Szlak został oznakowany przez Mrągowskie Centrum Informacji Turystycznej w 2012 roku.

 Opis etapu:
  • Mrągowo Szlak rozpoczyna się w Mrągowie, tuż przy Ekomarinie przy ul. Jaszczurczej Górze. Obok pomost nad jeziorem Czos.
  • Mrongoville Po około 500 metrach dochodzimy do parku linowego oraz do Miasteczka Westernowego Mrongoville. Mrongoville jest odwzorowaniem miasteczka z Dzikiego Zachodu. Na terenie Miasteczka znajduje się Saloon, strzelnica, Mexico Bar, zabytkowa lokomotywa, domy traperskie, Cinema 5d, indiańska wioska a także więzienie.
  • Za Miasteczkiem Westernowym docieramy do drogi asfaltowej. Skręcamy w lewo za sporym kamieniem. Kilkadziesiąt metrów idziemy w dół.
  • Następnie skręcamy w prawo, na drogę szutrową. Po lewej stronie mijamy staw rybny Gospodarstwa Rybackiego. Idziemy dalej
    w kierunku jeziora Czarnego.
  • Wędrujemy chodnikiem wzdłuż jeziora Czarnego. Po prawej stronie mijamy Ośrodek Wypoczynkowy, a po lewej plażę i niszczejący pomost nad jeziorem.
  • Dochodzimy do strumyka, który wpada do jeziora. Skręcamy w prawo i wędrujemy do góry. Po chwili docieramy do małego skrzyżowania dróg szutrowych. Tutaj warto zejść ze szlaku i udać się w górę w las, aby zobaczyć Słowiczy Wąwóz z Diabelskim Kamieniem.
  • Wędrujemy około 2 km wzdłuż wschodniego brzegu jeziora Czarnego oraz rzeki Dajny, która łączy jezioro Czarne z jeziorem Kot.
  • Skręcamy w prawo pod górę przed mostkiem nad rzeką Dajną
  • Idziemy dalej drogą szutrową, w kierunku lasku. W nim znajduje się stanowisko archeologiczne Czarny Las.
  • Dochodzimy do rozwidlenia dróg. Zalesione wzgórze po prawej to właśnie stanowisko archeologiczne Czarny Las. Idziemy dalej
    na północ przez las. Po drodze po lewej stronie mijamy ruiny budynków po nieistniejącej już osadzie Czarny Las. Aby je zobaczyć należy skręcić w lewo na ścieżkę.
  • Idziemy dalej drogą szutrową w kierunku miejscowości Szestno. Dochodzimy do drogi z płyt betonowych. Po chwili docieramy
    do wsi.
  • Szestno We wsi: dwór, zajazd, sklep, przystanek PKS, ruiny zamku i gotycki kościół z zabytkowym cmentarzem. Tutaj szlak
    się kończy.Bez tytułu

Trasa szlaku: Ruciane Nida – Guzianka – Wejsuny Małe – Ruciane Nida

Długość: 13.50 km
Znak / kolor: [zielony]
Administrator: brak danych
Opis: Ten niedługi szlak pieszy jest idealny dla turystów, którzy lubią bliskie spotkania z naturą. Wiedzie bowiem przez najpiękniejsze tereny okolic Rucianego-Nidy. Zaczyna się i kończy przy Informacji Turystycznej W Rucianem-Nida. Na początku biegnie na północ, wzdłuż Jeziora Bełdan. Potem odbija w kierunku Wejsunów i zakręca z powrotem w kierunku Rucianego-Nidy.
Bez tytułuTrasa szlaku: Ruciane-Nida PKP – camping – Leśniczówka Pranie
Długość: 7.00 km
Znak / kolor: [niebieski]
Administrator: Oddział Warmińsko – Mazurski PTTK
Opis: Szlak wiedzie do muzeum K. I. Gałczyńskiego w Praniu. Na całej długości szlak dostępny jest dla turystów-kolarzy. Uciążliwością jest spory ruch samochodowy po puszczańskich drogach.
Opis etapu:
  • Początek szlaku przy stacji PKP Ruciane-Nida. Ruciane to miejscowość letniskowa z ponad stuletnia tradycją. Jej początki wiążą się
    z powstaniem połączenia kolejowego z Królewcem w końcu XIX w. Szlak pieszy w całości wiedzie Puszczą Piską.
  • Camping PTTK nad jez. Nidzkim, dolinka rzeki Nidki, widoczne zabudowania Nidy, południowej części miasta Ruciane-Nida.
  • Leśniczówka Pranie Muzeum K. I. Gałczyńskiego. Miejsce uroczo położone na stromym brzegu jez. Nidzkiego.Bez tytułuTrasa szlaku: Gołdap – Węgorzewo

Długość: brak danych
Znak / kolor: [żółty]
Administrator: brak danych

 Przebieg trasy: GołdapJabłońskieWłostyJuchnajcieSokołyRożyńsk Mł. – ZiemianySkaliszkiejmyKlewinyKruki – ŻabinRapaMieduniszki Wlk. – SkaliszkiWydutkiPopioły.

Opis: Jest to szlak wybitnie widokowy. Na trasie interesujące panoramy z Pięknej Góry oraz ze wzgórz Klewińskich i Kruckich. Możemyteż obejrzeć zabytkowe dwory z XIX w. w Klewinach, Krukach oraz Mieduniszkach Małych i Wielkich. Szlak prowadzi nas
przy interesującej Wielkiej Pętli Węgorapy i wzdłuż Kanału Brożajckiego, łączącego Gołdapę z Węgorapą. Po drodze zadziwiająca piramida w Rapie, grobowiec rodziny von Fahrenheid. Grobowiec rodziny von Fahrenheid – ma blisko 16 m wysokości, jego podstawa ma kształt kwadratu o boku 10 m. Zbudowano go z polnego kamienia wykończonego czerwoną cegłą. Wybór miejsca budowy piramidy nie był przypadkowy. Jest to miejsce, jak żadne inne w okolicy, o wielkiej mocy koncentracji pozytywnego promieniowania energii Ziemi i Kosmosu. Pozytywne promieniowanie jest wzmacniane w piramidzie przez odpowiedni kształt sklepienia wewnętrznego
(jak w piramidach egipskich), a negatywne działanie energii eliminuje podstawa z kamienia polnego. Nieco z boku drugi grobowiec
w Zakałczu Wielkim – wsi położonej w pobliżu Bań Mazurskich. Grobowiec ma kształt sześcianu i znajdują się w nim 3 trumny
ze szczątkami osób z rodziny Steinertów. Szlak wiedzie nas odcinkami zabytkowych alei dębowych i ponad stuletnich brukowanych dróg. Bez tytułuTrasa szlaku: Szeszki – Stańczyki – „Między Puszczami”

Długość: brak danych
Znak / kolor: [zielony]
Administrator: brak danych

Przebieg trasy: Szeszki – Dorsze – Wilkasy – Kamionka – Tatarska Góra – Suczki – Piękna Góra – Gołdap – Jurkiszki – Puszcza Romincka – Stańczyki.

Opis: Przy Tatarskiej Górze możemy obejrzeć niezwykłą hodowlę dzikich zwierząt. Tatarska Góra stanowi,
ze swoim najwyżej na Mazurach położonym jeziorkiem i roślinnością tundrową, relikt przeszłości. Mijając ją od zachodu
i meandrując drogami dochodzimy do Pięknej Góry, ze szczytu której roztacza się rozległy widok na Puszczę Romincką,  Krainę Węgorapy oraz na pasmo Wzgórz Szeskich. Przy dobrej pogodzie widać stąd wiatraki w Wiżajnach. W Jurkiszkach szlak zagłębia
się w Puszczę Romincką. Prowadzi obok rezerwatów Mechacz Wielki, Boczki do unikalnego pomnika przyrody „Siedem Buków”. Nieco dalej przy szlaku stoi jeden z interesujących elementów Puszczy Rominckiej „kamień cesarski” z 1900 r.  Prowadząc dawną „Drogą Romincką” szlak przekracza doliny puszczańskich rzek: Bludzi i Błędzianki. Schodząc na południe dociera do wsi Stańczyki, gdzie przechodząc obok niepowtarzalnych „Akweduktów Północy” – wysokich na 36,8 m mostów, przy kapliczce przydrożnej kończy bieg. Tuż przy kapliczce rozległa pradolina Błędzianki, na której brzegu leżą jeziora Dauble i Boczne. Jezioro Dauble Większe (zwane też „Przewrócone”) w 1926 r. przeżyło wybuch dennych pokładów gazu błotnego.Bez tytułuTrasa szlaku: Jasieniec – Stańczyki „Szlak Mazur Garbatych”

Długość: 90 km
Znak / kolor: [zielony]
Administrator: brak danych

Przebieg trasy:  Jasieniec – Czerwony Dwór – Jabłonowo – Szeszki – Dorsze – Wilkasy – Kamionki – Suczki – Gołdap – Stańczyki

Fragment Międzynarodowego dalekobieżnego szlaku pieszego E11

Opis krajoznawczy: Szlak zielony bierze swój początek w Jasieńcu na wscho­dnim brze­gu jeziora Gołdapiwo, w pobliżu Kruklanek,
i prowadzi do Stańczyk na skraju Puszczy Rominckiej. Wiedzie on początkowo przez pół­nocną część Puszczy Boreckiej, wchodzi
na Garb Szeski i Obniżeniem Gołdapy dochodzi do zachodniego skraju Pusz­czy Rominckiej. Tu szlak przepięknym krajobra­zo­wo
i urozmaiconym lasem puszczań­skim prześlizguje się wzdłuż gra­nicy z Rosją, by doliną Błędzianki – „między­narodo­wej­” rzeczki – dojść do niepowtarzalnych swą architekturą mostów w Stańczykach. Wę­dru­jąc szlakiem zielonym mamy możliwość napotkania najprzeróż­niejszych form polo­dow­cowego krajobrazu, szczególnie w paśmie Wzgórz Szeskich oraz na terenie Puszczy Ro­minckiej. Interesujące widokowo miejsca napot­kamy na szczycie Pięknej Góry oraz na koronie mostów w Stańczykach – prawie 37 m nad poziomem dna imponującej doliny Błę­dzianki. Szlak znajduje się w ciągu Międzynarodowego dalekobieżnego szlaku pieszego E-11 Amsterdam – Ogrodniki.
Stopień trudności i przydatności dla innych form turystyki: Szlak łatwy z możliwością przerwania wędrówki w kilku miejscach (Czerwony Dwór – ale trudny wyjazd PKS, Szeszki – ok. 1 km do PKS, Dorsze – PKS lub 1 km dp PKS Pogorzel przy drodze krajowej, lub w Gołdapi). Na całej długości przydatny dla turystyki rowerowej, chociaż przy mokrym lecie pewne trudności mogą pojawić się na północnym skraju jez. Łęku (ok. 300 m) oraz przy Nadleśnictwie Czerwony Dwór (ok. 300 m obniżenia przy jeziorze – ale jest łatwy objazd drogą ok. 500 m). Pozostałe odcinki szlaku w całości dostępne dla rowerów. Bez tytułuTrasa szlaku: Ełk – Bogusze ” Szlak Tatarski”

Długość: brak danych
Znak / kolor: [zielony]
Administrator: brak danych

Przebieg trasy: Ełk – Góra Tatarska – Ostrykół – Prostki – Bogusze (26km)

Opis: Atrakcyjny szlak pieszy biegnący brzegiem Jeziora Ełckiego i przez najnowsze Osiedle Jeziorna w kierunku Prostek.
Od nowego Szpitala Miejskiego szlak prowadzi lasami sosnowo – świerkowymi, które aż do okolic Prostek stanowią największy kompleks leśny Ziemi Ełckiej. Oczko wodne zwane „Żabim Oczkiem” oraz jezioro Tatarskie dodają niesamowitego uroku
i tajemniczości, nie wspominając o Tatarskiej Górze, której nazwa wiąże się z napadem tatarskim w okresie wojen szwedzkich. Wieś Ostrykół – to tragiczna inwazja Tatarów podczas „potopu” szwedzkiego, a także majstersztyk sztuki ciesielskiej bez gwoździ – zabytkowy kościół drewniany z 1667 r. z organami z 1799 r. (czasy napoleońskie ). Kolejny zabytek koło Prostek nad rzeką Ełk – słup graniczny z 1545 r. na styku granic Prus, Polski i Litwy. W końcowej fazie szlaku cmentarz z granitowym cokołem na miejscu byłego obozu koncentracyjnego z lat 1942 – 1944. Zamordowanych zostało tam 11070 jeńców rosyjskich i włoskich oraz cywilna ludność polska i żydowska.

Stopień trudności i przydatności dla innych form turystyki: Szlak łatwy. Możliwość skrócenia – w Ostrymkole przejście
do przystanku PKP Lipińskie Małe lub rezygnacja w Prostkach i powrót do Ełku. W warunkach zimowych szlak na obszarach leśnych nadaje się do uprawiania narciarstwa, szczególnie na obszarze Wzgórz Tatarskich ( duże wypiętrzenie terenu ). Na całej trasie możliwa jest jazda rowerem , za wyjątkiem od słupa granicznego koło Prostek do Bogusz ( grząski piasek ).

Warto zobaczyć:

  • Kościół pod wezwaniem Świętego Rafała Kalinowskiego -Parafię prowadzą księża Salezjanie, czynnie włączający
    młodzież do wielu zajęć w czasie wolnym.
  • Żabie Oczko- pow. 9,4 ha. Inna nazwa to Herta
  • Góra Tatarska-  ( 144 m npm). Dookoła las. Nazwa tej góry związana jest z legendą o napadzie tatarskim w okresie wojen szwedzkich.
    W kierunku północnym od szczytu, w otoczeniu lasu, są liczne mniejsze, mniejsze wzgórza i pagórki noszące nazwę Gór Tatarskich.
  • Drewniany kościół p/w Podwyższenia Krzyża Świętego- (dawniej ewangelicki) pochodzi z 1667 r. Organy, które są w kościele, pochodząz roku 1799, barokowy ołtarz z 1683 r. , ambona z 1690 r., a świecznik z głową jelenia z 1700 r. Przed kościołem zabytkowy dąb.
  • Ostrykół -wieś otaczają ze wszystkich stron lasy. Tak było w dawnej przeszłości, przed 1538 r., gdy wieś założono i podobnie jest dzisiaj. Otaczające lasy nie uchroniły jednak wsi przed tragedią – najazdem tatarskim w 1656 r. Tatarzy spalili wieś i ówczesny murowany kościół i wzięli do niewoli 1326 osób.
  • Prostki- Początki wsi sięgają 1482 r. Pod Prostkami w 1656 r rozegrała się bitwa między wojskami polsko – litewsko – tatarskimi a szwedzko – brandenburskimi. Zwycięstwo odniosła strona polska dowodzona przez hetmana Wincentego Gosiewskiego. Brak uhonorowania zwycięstwa doprowadził do buntu oddziałów tatarskich, które w następstwie dokonały najazdu na te tereny.
  • Najstarszy słup graniczny w Polsce – Postawiony został w 1545 r., w miejscu styku trzech państw: Prus Książęcych, Wielkiego Księstwa Litewskiego i Korony Polskiej. Od frontu napis łaciński i dwa herby: Prus i Litwy.Bez tytułu
Trasa szlaku: Stare Juchy – Ełk  „Zabytkowe cmentarze”

Długość: brak danych
Znak / kolor: [zielony]
Administrator: brak danych

Przebieg trasy: Stare Juchy – Liski – Grabnik – Rogale – Guzki – Mołdzie – Ruska Wieś – Góra Pilchowa – Rękusy – Bartosze – Ełk.

Warto zobaczyć:

  • Stare Juchy – kościół zbudowany po 1656 r. w miejscu poprzedniego z 1487 r. Godnym uwagi wyposażeniem świątyni jest główny ołtarz – tryptyk gotycki z 1591 r. Jego skrzydła przypominają sceny z życia Chrystusa. Kolejną atrakcją tej miejscowości jest chata mazurska z XIX wieku zbudowana z belek związanych na węgieł, z trzysłupowymi drewnianymi podcieniami. W pobliskim lesie znajduje się głaz narzutowy. Legenda mówi, iż był on niegdyś ołtarzem, na którym Jaćwingowie składali krwawe ofiary swoim bożkom. Głaz ten uznany został w okresie przedwojennym za pomnik przyrody.
  • Jezioro Garbaś – leżące w zagłębieniu leśnym ze stromymi brzegami o wysokości ok. 50 m, z I klasą czystości wód.
  • Grabnik – kościół z 1565 r., wielokrotnie przebudowywany m.in. w latach 1730-1739 i 1856, zachwyca nietypowym sklepieniem. Obok kościoła znajduje się obelisk upamiętniający ofiary pierwszej wojny światowej.
  • Góra Pilchowa – schowane wśród drzew kwatery żołnierzy niemieckich i rosyjskich, którzy zginęli podczas działań wojennych
    w latach 1914-1918.
  • Bartosze – cmentarz z czasów II wojny światowej, największy na terenie Warmii i Mazur, gromadzący ponad dwadzieścia cztery tysiące ciał żołnierzy i ludności cywilnej.Bez tytułuTrasa szlaku: Ogródek – Tama koło Rajgrodu
Długość: 118 km
Znak / kolor: [zielony]
Administrator: PTTK Oddział  Suwałki

Przebieg trasy:  Ogródek – Stare Juchy – Krzywe – Gąski – Wilkasy – Szeszki – Kucze – Czarna Wieś – Tama koło Rajgrodu.

Opis krajoznawczy: Szlak jest łącznikiem przedpola Krainy Wielkich Jezior Mazurskich z przedpolem środkowego basenu Biebrzańskiego Parku Narodowego. W przebiegu szlaku wykorzystano najpiękniejsze fragmenty krajoznawcze Starych Juch, Krzywego i Gąsek. Polodowcowe wzgórza morenowe i przepięknie wkomponowane jeziora pozwalają zapomnieć wędrowcowi
o zmęczeniu. Stare zabudowania wiejskie uzmysławiają, że dla ich mieszkańców czas zatrzymał się w miejscu. Liczne cmentarze z I wojny światowej, najczęściej na pagórkach, przywołują czasy bitew i potyczek. Wśród licznych, skarłowaciałych drzew owocowych, fragmenty ścian fundamentów oraz zapadlisk popiwnicznych. Tylko tyle zostało po majątkach, gospodarstwach,
a niejednokrotnie po całych wsiach.

Stopień trudności i przydatności dla innych form turystyki: Długodystansowy szlak pieszy, łatwy, ale wymagający wcześniejszego rozplanowania na poszczególne dni i etapy. W części środkowo – końcowej brak dostatecznej bazy noclegowej. Na całej długości szlak nadaje się do uprawiania turystyki rowerowej – najlepiej zaplanowanej na dwa etapy.Bez tytułuTrasa szlaku: Ełk – Orzysz ,,Szlak Kajkowski”

Długość: 53,2 km
Znak / kolor: [zielony]
Administrator: PTTK Oddział  Suwałki

Przebieg trasy: Ełk – Klusy – Ogródek – Skomack Wielki – Orzysz.

Warto zobaczyć:

  • -Zespół zamkowy z XIV/XV –   stanowiący na dawnej wyspie strażnicę krzyżacką. W późniejszych czasach wielokrotnie przebudowywany, a w końcu lat 70 pełniący funkcję więzienia. Obecnie w ruinie, wystawiany na sprzedaż, dotąd bez skutku
  • -Ośrodek Jeździecki – ul. Zamkowa, Ośrodek oferuje: naukę jazdy konnej, przejazdy bryczkami, wypożyczanie bryczek na imprezy okolicznościowe. Szczegółowe informacje: 0605215327
  • -Wierzchołek Góry Bunelka – z krzyżem i kamiennym murem. Obok tablica: „Cmentarz Wojenny Bunelka 1914 – 1918. Miejsce spoczynku 23 żołnierzy niemieckich i 64 rosyjskich”. Wspaniała panorama na Ełk i okolicę. Wierzchołek góry znajduje się 60 m ponad lustrem wody widocznego nieopodal jeziora Szarek.
  • -Jezioro Lipińskie – Jezioro o pow. 249 ha i max głęb. 23 m położone w otoczeniu lasów. Po drugiej stronie jeziora tereny poligonu wojskowego Orzysz. Obok w sezonie bar i prywatne pole namiotowe.
  • -Klusy- Kościół parafialny. Klusy należą do jednej z najstarszych wsi na Ziemi Ełckiej. Brak informacji o lokalizacji wsi. W połowie XV w istniał już kościół, a na początku XVI w przy kościele była szkoła parafialna. Obecny kościół pochodzi z 1884 r. Według legendy obok kościoła leży diabelski kamień ze śladem stopy diabła
  • -Ogródek – nad jeziorem Kraksztyn. Wieś pochodzi z połowy XVI w. Jednymi z pierwszych mieszkańców wsi byli arianie, którzy założyli własny folwark. Tu na początku wsi po prawej stronie budynek, w którym żył i pracował mazurski poeta ludowy Michał Kajka (1858 – 1940). Obecnie w domu jest Regionalne Muzeum im. Michała Kajki (136) (tel. 087 4237426). W budynku gospodarczym małe muzeum sprzętów rolniczych.
Opis krajoznawczy:Trasa brzegiem jeziora przez ok. 4 km – to odcinek malowniczy, między innymi z panoramą na miasto. Góra Bunielka z panoramąna Ełk i okolicę zachęca do wejścia każdego wędrowca. Pagórkowaty teren co chwilę odkrywa nowe widoki
i przypomina, że jesteśmy na terenie Mazur Garbatych. Wędrówka lasami wzdłuż linii brzegowej jeziora Lipińskie jest bardzo malownicza i momentami wymaga wykazania operatywności od turysty ( powalone drzewa ). Od wsi Klusy przez Ogródek, Rostki Skomackie, Skomack Wielki do Orzysza trasa przebiega szlakami, które  przemierzał w dzieciństwie, młodości i do ostatnich dni swego życia poeta ludowy Michał Kajka.W Ogródku, w domu, który zbudował samodzielnie i gdzie pisał wiersze, znajduje się muzeum Michała Kajki. Zgromadzone są w nim jego utwory a także wyposażenie mieszkalne domu oraz sprzęty rolnicze, których
w tamtym czasie używali chłopi. Dalsza trasa obrazuje pozostałości po byłych PGR ( rozsypujące się małe wsie i nieużytki rolne) .
W końcowej fazie kilkukilometrowa wędrówka przepięknymi lasami, które doprowadzają do pierwszych zabudowań Orzysza
– do niedawna silny i znany obiekt wojskowy, dziś spokojne miasteczko.
Stopień trudności i przydatności dla innych form turystyki: Szlak pieszy wymaga podziału wędrówki na dwa dni. Ewentualny powrót (z Klus, Ogródka, Skomacka Wielkiego) PKS do Ełku.Bez tytułu